Opis

Ur. 1929 w Święciechowej k/Leszna. Realizator eksperymentalnych autorskich filmów animowanych i impresji dokumentalnych; artysta intermedialny, pedagog i teoretyk. Propagator doświadczalnych technik filmowych i plastycznych. Organizator pionierskich instytucji, mających służyć międzyśrodowiskowej, interdyscyplinarnej pracy nad eksperymentalnym filmem animowanym. Twórca teorii i podstawowych pojęć polskiej animacji autorskiej (animacja autorska, plastyka kinetyczna, technika noncamerowa, itp.).

Absolwent Wydziału Scenografii Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (dyplom w 1956 w pracowni Karola Frycza), oraz Wydziału Grafiki Filmowej w Wyższej Szkole Rzemiosł Artystycznych w Pradze (dyplom 1958).
Zafascynowany pierwszymi filmami animowanymi Lenicy i Borowczyka postanowił skoncentrować się na filmach eksperymentalnych, rozumianych jako twórczość artystyczna.
W 1957 r., po fiasku prób realizowania tego typu filmów w Studiu Miniatur Filmowych (wówczas jeszcze filii bielskiej wytwórni), dzięki wsparciu Karola Frycza, zorganizował w krakowskiej ASP pionierską katedrę animacji eksperymentalnej (Pracownia Rysunku Filmowego). Dodatkowo, w 1966 roku powołał do życia jedyną niezależną wytwórnię filmów animowanych w PRL, różniącą się zdecydowanie od dotychczasowych studiów produkujących animację.
W ramach tychże placówek profesor Urbański wprowadził unikalną, pionierską metodę dydaktyczną i produkcyjną. W tym czasie (1960-69) powstawały jego eksperymentalne filmy animowane i impresje dokumentalne, które wraz z filmami jego studentów (Julian Antoniszczak, Ryszard Czekała, Jerzy Kucia) rozpoczęły zjawisko zwane „deszczem nagród” na prestiżowych międzynarodowych festiwalach filmowych (Oberhausen, Locarno, Mannheim).
Mimo sukcesów, na skutek represji politycznych i środowiskowych został odsunięty od kierowania stworzonymi przez siebie placówkami (odszedł z PRF w 1972 r.) i objęty zakazem realizacji filmów. Zakaz ten trwał niemalże przez 20 lat, do roku 1989, z krótką przerwą 1980-81. Obejmował również wstrzymanie opracowań krytycznych na jego temat.
W 1972 wyjechał do Zurychu, gdzie w Wyższej Szkole Rzemiosł Artystycznych przez rok prowadził seminarium dla absolwentów uczelni artystycznych z Europy na temat nowych środków wyrazu w animacji eksperymentalnej. Był tam również kuratorem Międzynarodowej Wystawy Animacji Animation w Muzeum Rzemiosł Artystycznych.
W latach 1973-82 zorganizował i prowadził Pracownię Projektowania Plastycznego dla Filmu i TV w kierowanym przez Józefa Szajnę Podyplomowym Studium Scenografii w warszawskiej ASP. Po reorganizacji Studium Scenografii, w latach 1986-2002, prowadzi tamże autorski przedmiot „Reżyseria Światła”.
W roku 1979 zorganizował i poprowadził pracownię animowanego filmu autorskiego przy PWSSP (dziś ASP) w Poznaniu. Powołana w 1990 r. Katedra Intermediów (dziś Wydział Komunikacji Multimedialnej), ze specjalizacją w zakresie filmu animowanego, była ukoronowaniem wieloletnich zabiegów i marzeń Urbańskiego. W ramach tejże placówki zainicjował szeroko zakrojoną współpracę Katedry z Telewizyjnym Studiem Filmów Animowanych w Poznaniu.
W latach 1994-2000 prowadził również zajęcia z filmu animowanego na Wydziale Operatorskim PWSFTViT w Łodzi.

Od roku 1954 przeprowadzał doświadczenia w zakresie malarstwa transparentnego (Transpainting), które stały się podstawą do tworzenia intermedialnych spektakli audiowizualnych. Prezentował je w kraju i za granicą jako świetlne scenografie teatralne, bądź w formie wydarzeń towarzyszących festiwalom i koncertom muzyki poważnej.

Współcześnie, po okresie wykluczenia, krytyce trudno jest radzić sobie z twórczością filmową Kazimierza Urbańskiego, dlatego poprzestaje ona na określaniu go mianem „eksperymentatora”. Dziś jednak widać wyraźnie, że ta kategoria obnaża niemożność zamknięcia jego dokonań w ramach wyizolowanego świata, który polskiej animacji wyznaczył - z jednej strony PRL, a z drugiej podtrzymywanie idei odrębności gatunków filmowych. Dziś nie ma już PRL-u, a odrębność gatunkowa dawno została odłożona do lamusa i zastąpiona akceptacją dla działań międzygatunkowych. I dlatego współcześnie możemy już spojrzeć na twórczość Kazimierza Urbańskiego jako całość i stwierdzić, że jest to artysta intermedialny, którego głównym polem działalności był film, rozumiany jako plastyczny eksperyment. I jeżeli można znaleźć czynnik scalający jego twórczość, to jest nim jej temat – dramat materii. Poszukiwanie „właściwego języka materii”, inspirowane współcześnie rozumianą filozofią Bergsona, jest tematem wszystkich dokonań Urbańskiego – od pierwszych impresji dokumentalnych i wczesnych animacji, poprzez świetlne spektakle intermedialne, aż po ostatnie filmy eksperymentalne i twórczość graficzną.

Filmografia
1960 Gips - romanca (dokumentalny); 1960 Romanca (aktorski); 1962 Igraszki (nagroda: Rimini 1962); Materia (nagrody i wyróżnienia: Mannheim 1963; Rimini 1963; New Dehli 1965; Montevideo 1965); 1962 Pasieka (oświatowy); 1963 Diabły (impresja dokumentalna; nagrody: Montevideo, Oberhausen); 1963 Moto - gaz (nagroda: Oberhausen 1964); 1965 Na krakowskim rynku (dokumentalny); 1965 Pamiętnik filatelisty (dokumentalny); 1965 Słodkie rytmy; 1966 Czar kółek; 1967 Tren zbója; 1969 Humanae vitae; 1969 Rezerwat (dokumentalny): 1981 Demony; 1990 Taniec szkieletów; 1991 Koncert fortepianowy C-dur; 1994 Sąd Ostateczny - Hans Memling; 1996 Nokturn C-moll; 1997 Telewizja Edukacyjna (czołówka programu tv)