Strona główna » Aktualności

Puste łóżko

2010-02-23

Z upływem lat doniosłość „Lasu” Dumały będzie coraz bardziej widoczna. Nie warto się spierać, czy film jest skończonym arcydziełem czy raczej intrygującym eksperymentem. Na wskroś osobistą wypowiedź trudno odbierać w kategoriach estetycznych.

Debiut fabularny Piotra Dumały jest manifestem wielkiej odwagi. W dekadzie otwierającej nowe stulecie, reżyser, śladem zeszłowiecznych pionierów, odwołał się do zdjęć czarno-białych i do konwencji kina niemego. Wędrując wraz z dwoma bohaterami przez „Las”, stopniowo upewniamy się, że to nie autorska ekstrawagancja ani nie przypadek. Możliwe, że ich historii w ogóle nie udałoby się opowiedzieć inaczej. Słowo byłoby tu naddatkiem, a kolor naturalizowałby to, co nadnaturalne. Opowiadanie Dumały – i operatora Adama Sikory – traktuje bowiem o rycie przejścia, w którym paroksyzm życia zbiegł się najpierw z wysileniem, a później ze spokojem umierania.

Owa zadziwiająca jedność buduje się w dramatycznym milczeniu, w małym prostokącie izdebki (podobnym do tej z „Nostalgii”, gdzie „pod ścianą stał piecyk, stół, różnej wielkości stołki, obok łóżko polowe ze zmiętoszonymi prześcieradłami”), w szarościach półmroku, w wyosobnieniu i znużeniu dwóch wędrowców, więc w horyzoncie zamkniętym przez wierzchołki drzew. Kulminuje ona między ogniem i wodą: w wysokim płomieniu, który stopniowo maleje, kurczy się i na koniec zanika na dole ekranu, a potem niczym palimpsest wraca w podwodnym przepływie tajemnego, niesamowitego finału.

To piękne, lecz wcale niełatwe. W swoim utworze, zwłaszcza w sekwencjach leśnych, Dumała zrywa z tradycyjną narracją na rzecz sugestii obrazowej i rytmu muzycznego. Obie te dominanty, choć organicznie powiązane, wymagają naszej zgody na apojęciowość. Tak jak antynaturalistyczny obraz, tak utwór muzyczny stanowi przeciwieństwo dyskursu.

więcej>>>